FAQ - Veelgestelde vragen
Op deze pagina bundelen we veelvoorkomende vragen rond palliatieve zorg. Dit overzicht wordt steeds verder aangevuld.
Indien je hierbij vragen of opmerkingen hebt kan je contact met ons opnemen via info@palliatievezorgvlaanderen.be of via 02 255 30 40.
In principe: neen! Maar, België zou België niet zijn: er bestaat één uitzondering in de huidige wetgeving namelijk
~ wanneer dit beschreven staat in een voorafgaande wilsverklaring tot euthanasie opgemaakt door de patiënt
~ en opgelet! deze wilsverklaring is enkel geldig wanneer de patiënt zich bevindt in een onomkeerbare coma (dus géén vergevorderde dementie)
Wat betekent wilsbekwaam of wilsonbekwaam zijn?
Wilsbekwaamheid betekent dat je begrijpt wat een mogelijke (medische) handeling inhoudt én de gevolgen ervan kan inschatten. Op basis daarvan neem je namelijk een beslissing. Bij wilsonbekwaamheid oordeelt de arts dat je hier niet meer toe in staat bent. Deze wilsonbekwaamheid geldt op dat moment enkel voor de te nemen (medische) beslissing.
Wanneer je dus helder en bij bewustzijn bent, luisteren zorgverleners naar wat je op dat moment wel of net niet meer wenst. Uiteraard kan dat niet op het moment van een (onomkeerbare) coma. Dan zou dus de wilsverklaring inzake euthanasie in werking kunnen treden. Euthanasie is namelijk geen recht dat je kan opeisen, je hebt enkel het recht om het te vragen. In dit specifieke geval dus door die voorafgaande wilsverklaring euthanasie.
De vraag stellen naar euthanasie
Er bestaan dus twee mogelijkheden om een vraag tot euthanasie te stellen:
1. Voorafgaand via een wilsverklaring euthanasie
of
2. op het moment dat je ziek bent via een actueel verzoek tot euthanasie. Dit is een vraag aan je arts om je leven te beëindigen in een situatie waarin je al ziek bent en hierdoor ondraaglijk lijdt.
► Voorafgaande vraag: via een wilsverklaring euthanasie in geval van onomkeerbaar buiten bewustzijn
Dit document kan je vooraf opmaken om aan te geven dat je, op het moment dat je in een onomkeerbaar coma bent (bijvoorbeeld na een zwaar ongeval of een herseninfarct) euthanasie wenst. Dit is dus enkel in geval van onomkeerbaar coma van toepassing, niet voor andere vormen van wilsonbekwaamheid zoals een verwarde toestand of een situatie van gevorderde dementie, etc.
Om geldig te zijn moet zo’n positieve wilsverklaring euthanasie correct opgesteld zijn en moeten er twee getuigen tekenen, waarvan minstens één geen belang mag hebben bij je overlijden. Een positieve wilsverklaring euthanasie is niet wettelijk bindend: een arts heeft altijd de vrijheid om er al dan niet op in te gaan. Op het moment dat een persoon met deze ‘wilsverklaring euthanasie’ in een onomkeerbaar coma terecht komt, kan de procedure (met o.a. een tweede advies van een onafhankelijk arts) opgestart worden.
>> Je kan meer informatie en voorbeelden deze wilsverklaringen vinden op: https://palliatievezorgvlaanderen.be/patient-mantelzorger/wat-kan-ik-zelf-bepalen/wilsverklaring/
► Actuele vraag
Wanneer je de actuele vraag stelt als patiënt, wil dat ook zeggen dat je dit niet op voorhand kan doen. Bij het uiten van je actueel verzoek gelden de volgende wettelijke voorwaarden:
~ De patiënt is bewust, handelingsbekwaam en meerderjarig. In 2014 werd de wet uitgebreid en kan euthanasie ook voor minderjarigen onder bijkomende voorwaarden.
~ Het verzoek is vrijwillig, overwogen en herhaald, en niet tot stand gekomen als gevolg van enige externe druk.
~ De patiënt bevindt zich in een medisch uitzichtloze toestand van aanhoudend en ondraaglijk fysiek of psychisch lijden.
~ Het lijden is het gevolg van een ernstige en ongeneeslijke, door ongeval of ziekte veroorzaakte aandoening.
Euthanasie is geen recht: een arts mag steeds weigeren om euthanasie uit te voeren, ook als voldaan is aan alle wettelijke voorwaarden. Het is belangrijk dat de arts de patiënt tijdig op de hoogte brengt, hem of haar blijft bijstaan en, als de patiënt dit wenst, doorverwijst naar een andere arts.
De procedure
~ Euthanasie mag enkel door een arts worden uitgevoerd. De arts die het euthanasieverzoek krijgt, moet verplicht een tweede arts raadplegen. Die tweede arts zal, net als de uitvoerende arts, nagaan of aan alle wettelijke voorwaarden is voldaan.
~ Als het overlijden niet binnen korte termijn wordt verwacht, is de procedure strenger: er moet minstens een maand tijd zijn tussen het schriftelijk verzoek en de uitvoering van de euthanasie. Bovendien moet een derde arts de wettelijke voorwaarden nagaan. Deze arts moet een specialist zijn in de aandoening waaraan de patiënt lijdt, of een psychiater.
~ De uitvoerende arts is wettelijk verplicht om de euthanasie na afloop aan te geven aan de Federale Evaluatie- en Controlecommissie, die zal oordelen of aan alle wettelijke voorwaarden werd voldaan.
Als je euthanasie wil aanvragen, moet je een schriftelijk verzoek tot euthanasie aan een arts richten. Zo’n schriftelijk verzoek kan eenvoudig zijn. Het moet minimaal de handgeschreven tekst ‘ik wil euthanasie’ bevatten, de datum van het verzoek en de naam en handtekening van de persoon die de euthanasie aanvraagt. Als de patiënt niet in staat is om zelf het euthanasieverzoek te schrijven, bijvoorbeeld door verlamming of zwakte, mag iemand anders dit doen. Deze persoon moet meerderjarig zijn en gekozen worden door de patiënt. Bovendien mag hij of zij geen belang hebben bij het overlijden (het mag bijvoorbeeld geen erfgenaam zijn). Deze persoon moet het verzoek in bijzijn van een arts schrijven en vermelden dat de patiënt niet in staat is om het verzoek zelf neer te schrijven en waarom.
>> Je kan meer informatie vinden op:
- leif.be van het Levenseinde InformatieForum
Besluit
Een arts kan dus enkel overgaan tot euthanasie op vraag van de wilsbekwame patiënt zelf. Niet op vraag van familieleden, zorgverleners, etc.
Enkel in het geval van onomkeerbaar coma én een voorafgaande wilsverklaring inzake euthanasie kan euthanasie bij iemand die het op dat moment zelf niet meer kan aangeven. In alle andere gevallen moet er een actueel schriftelijk verzoek zijn en moet de hele procedure volgens de wettelijke voorwaarden doorlopen worden.
Mogelijke premies en tegemoetkomingen voor de patiënt
1. Palliatieve thuiszorgpremie of palliatief forfait
= een tegemoetkoming in kosten voor medicatie, hulp- en verzorgingsmiddelen die vereist zijn voor de verzorging van palliatieve patiënten in hun eigen woonomgeving.
Om recht te hebben op het palliatief forfait moet een patiënt voldoen aan de volgende 7 voorwaarden:
- zijn ziekte is onomkeerbaar;
- zijn algemene, fysieke of psychische toestand gaat ernstig achteruit;
- geen enkele therapie verbetert zijn toestand;
- zijn levensverwachting is niet meer dan 3 maanden;
- zijn fysieke, sociale of geestelijke noden zijn ernstig en vergen een belangrijke tijdsintensieve en volgehouden inzet;
- hij heeft een intentie om thuis te sterven;
- hij voldoet aan de andere voorwaarden opgenomen in het formulier ‘Medische kennisgeving’
Om het forfait te kunnen aanvragen moet de huisarts een palliatief statuut aanvragen door het daartoe voorziene riziv formulier ‘Medische kennisgeving’ waarop de voorwaarden staan in te vullen, te ondertekenen en door te sturen naar de adviserend arts van het ziekenfonds van de patiënt.
Sinds de COVID-19 crisis kan dit formulier ook via een beveiligde elektronische kopie verstuurd worden!
Het forfait wordt voor 1 maand toegekend en kan een tweede maal worden aangevraagd na 1 maand.
Tarief van forfait (jaarlijkse indexering):
Als huisarts, verpleegkundige of kinesitherapeut moet u weten dat patiënten die het palliatief statuut hebben bovendien geen persoonlijk aandeel (remgeld) moeten betalen voor:
- Bezoeken van huisartsen
- Bepaalde verstrekkingen in de sector thuisverpleging
- Bepaalde verstrekkingen kinesitherapie bij de palliatieve patiënt thuis
Tevens neemt het RIZIV/ziekteverzekering neemt verder ten laste:
- Begeleiding door gespecialiseerd palliatief team
- VZP-gesprekken door huisarts
- Zuurstoftherapie
2. Wegvallen van de remgelden
Als huisarts kunt u de volledige terugbetaling vragen van de bezoeken die u bij de patiënt thuis of in een gemeenschappelijke verblijfplaats (ROB/RVT, PVT, enz.) voor bepaalde palliatieve patiënten aflegt, ook al hebben zij geen recht op het ‘palliatief statuut’. Zij zullen er dan recht op hebben tot hun overlijden.
Voorwaarden
- ziekte is onomkeerbaar
- algemene, fysieke of psychische toestand gaat ernstig achteruit
- geen enkele therapie verbetert zijn toestand
- levensverwachting is niet meer dan 3 maanden
- fysieke, sociale of geestelijke noden zijn ernstig en vergen een belangrijke tijdsintensieve en volgehouden inzet
Wegvallen van het remgeld voor de huisarts: huisarts vult het formulier ‘volledig terugbetaalde bezoeken voor palliatieve patiënten’ in en stuurt dit naar de adviserend arts van het ziekenfonds.
https://www.inami.fgov.be/SiteCollectionDocuments/formulier_tussenkomst_palliatief_patient.pdf
Ook de thuisverpleegkundige kan een palliatief forfait rekenen: een bedrag dat alle verpleegkundige zorg en begeleiding dekt met wegvallen van het remgeld voor de patiënt. Hiervoor dient het formulier ‘kennisgeving van verpleegkundige zorg voor een palliatieve patiënt’ ingevuld en doorgestuurd te worden naar de adviserend arts van het ziekenfonds.
https://www.inami.fgov.be/SiteCollectionDocuments/formulier_verordening20030728_bijlage_06.pdf
Voorwaarden om dit palliatief forfait aan te rekenen zijn:
- 24/7 beschikbaar zijn voor de pt
- Een beroep kunnen doen op een referentieverpleegkundige die kennis heeft van palliatieve zorg
- Verpleegkundig dossier bijhouden met o.a. registratie van symptomen, pijnschaal, familiecontacten…
- Bijhouden van de verstrekkingen (codenummers) voor elke verzorgingsdag
3. Zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden van de Vlaamse sociale bescherming
Deze tegemoetkoming is bedoeld voor mensen die langdurig en zwaar zorgbehoevend zijn en kan gebruikt worden voor niet-medische kosten zoals gezinszorg of incontinentiemateriaal.
Het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden (vroeger: zorgverzekering) bedraagt 140 euro per maand, en is niet belastbaar. U krijgt dat budget als u veel zorg nodig hebt, zoals ouderen die in een woonzorgcentrum verblijven of mensen die thuis veel ondersteuning nodig hebben. Het zorgbudget heeft geen leeftijdsgrens. U vraagt en krijgt het budget via uw zorgkas.
Voorwaarden
- U woont minstens 5 opeenvolgende jaren in Vlaanderen of Brussel
- U bent aangesloten zijn bij de Vlaamse sociale bescherming.
- U bent zwaar zorgbehoevend en u kunt dat bewijzen met een attest of meting van uw zorgzwaarte (= indicatiestelling)
Verblijft u in een erkend woonzorgcentrum (WZC), rust- en verzorgingstehuis (RVT) of psychiatrisch verzorgingstehuis (PVT) in Vlaanderen of Brussel, dan hebt u automatisch recht op dat zorgbudget.
Woont u thuis, dan hebt u een attest nodig (met een score die de mate van zorgbehoefte aangeeft) om dit zorgbudget te kunnen krijgen. Vraag uw ziekenfonds om advies. (Katz-schaal, Belrai screener, medisch sociale schaal)
Hoe aanvragen?
Stuur een van onderstaande aanvraagformulieren naar uw zorgkas. Steek daarbij ook het attest dat bewijst dat u zwaar zorgbehoevend bent (zie voorwaarden)
- U woont in een residentiële zorgvoorziening:
Formulier om een zorgbudget voor residentiële zorg aan te vragendoc bestand186.3kb
Attest voor een zorgbudget bij verblijf in een psychiatrisch verzorgingstehuisdoc bestand177.9kb
Attest voor een zorgbudget bij verblijf in een woonzorgcentrum, rusthuis of rust- en verzorgingstehuis doc bestand179.2kb
- U woont thuis (mantel- en thuiszorg):
Formulier om een zorgbudget voor mantel- en thuiszorg aan te vragendoc bestand191.8kb
Bij residentiële zorg krijgen de bewoners van de Vlaamse woonzorgcentra, rust- en verzorgingstehuizen en psychiatrische verzorgingstehuizenpdf bestand980.1kb hun zorgbudget normaal gezien automatisch toegekend.
- U hebt een palliatief forfait.
Als u recht hebt op een tegemoetkoming voor palliatieve verzorging (palliatief forfait), hebt u sneller recht op het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden. Dat palliatieve forfait moet toegekend zijn:
- vóór de eerste dag van de vierde maand na de datum van uw aanvraag voor het zorgbudget
- of vóór de eerste dag van de vierde maand na de datum van het attest of verblijf, als die voorafgaan aan uw aanvraag voor het zorgbudget
- of vóór de eerste dag van de vierde maand na de datum van het attest of verblijf, als u uw zorgbudget automatisch krijgt (zonder aanvraag).
De tegemoetkoming voor een palliatief forfait wordt toegekend door uw ziekenfonds: bewijs te bezorgen aan de zorgkas.
4. Zorgbudget voor ouderen met een zorgnood
-> Erkenning handicap door FOD Sociale Zekerheid, DG personen met een handicap. Zie hieronder.
Ouderen (vanaf 65 jaar) met een zorgnood en een beperkt inkomen hebben recht op een financiële tegemoetkoming als onderdeel van de Vlaamse sociale bescherming.
Inschatting mogelijk via maatschappelijk werker ziekenfonds of OCMW (max 683€/maand).
Voorwaarden:
- 65 jaar of ouder, lid van een zorgkas
- Verminderde zelfredzaamheid (vaststelling via FOD Sociale zekerheid: Directie-generaal Personen met een handicap)
- Beperkt inkomen
Online vragenlijst via de zorgkas
5. Verhoogde tegemoetkoming
Dankzij de verhoogde tegemoetkoming zijn raadplegingen, geneesmiddelen, hospitalisatie, enz. goedkoper. In bepaalde gevallen hebt u daarop automatisch recht. In andere gevallen moet u daarvoor bij uw ziekenfonds een aanvraag indienen.
Als u een van de volgende uitkeringen geniet, dan kent het ziekenfonds u automatisch de verhoogde tegemoetkoming toe:
- het leefloon van het OCMW (dat u gedurende 3 maanden moet genieten)
- de inkomensgarantie voor ouderen
- de toelage voor personen met een handicap, toegekend door de Federale overheidsdienst (FOD) sociale zekerheid.
- de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden toegekend door de het Waals Gewest of het Brussels Hoofdstedelijk Gewest;
- het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood toegekend door de Vlaamse Gemeenschap.
- voor een kind met een erkende handicap van minstens 66%
- voor de niet-begeleide minderjarige vreemdelingen (NBMV’s).
- voor een weeskind die beide ouders verloren heeft
In een aantal andere gevallen kan het ook zijn dat u recht hebt op de verhoogde tegemoetkoming. Dit kan u navragen bij uw ziekenfonds.
6. Maximumfactuur
Medische kosten kunnen hoog oplopen. Gelukkig biedt de ‘maximumfactuur’ (MAF) aan elk gezin de garantie dat het jaarlijks voor geneeskundige verzorging niet meer hoeft uit te geven dan een maximumbedrag.
7. Andere mogelijke tegemoetkomingen
Zorgforfait chronisch zieken
U hebt recht op deze tegemoetkoming voor een bepaald kalenderjaar als:
- u tijdens het betrokken kalenderjaar en het kalenderjaar daarvoor telkens een totaal van 450 EUR aan persoonlijke aandelen (remgelden) ten laste genomen hebt (als u de verhoogde tegemoetkoming geniet, verlaagt het bedrag tot 365 EUR).
EN
- u zich in een ‘afhankelijkheidssituatie’ bevindt in de loop van het betrokken kalenderjaar
Uw ziekenfonds kent u deze tegemoetkoming in principe automatisch toe.
Incontinentieforfait
https://www.vlaanderen.be/incontinentieforfait
Tegemoetkoming hulp van derden
https://www.riziv.fgov.be/nl/thema-s/arbeidsongeschiktheid/werknemers-en-werklozen/hulp-van-derden
Erkenning handicap door FOD sociale zekerheid, directie-generaal personen met een handicap.
- Integratietegemoetkoming (18-64 jaar)
- Inkomensvervangende tegemoetkoming (18-64 jaar)
- Zorgbudget voor ouderen met een zorgnood (65 +, zie hierboven)
- Financiële en fiscale voordelen
Erkenning handicap door het Vlaams Agentschap voor Personen met een handicap (VAPH)
- Zorgbudget voor mensen met een handicap (-65 jaar)
- Persoonlijke assistentiebudget (-17 jaar)
- Persoonsvolgend budget (18 – 64 jaar, aanvraag kan vanaf 17 jaar)
Erkenning handicap door Vlaamse Overheid, Kind en Gezin
- Verhoogde kinderbijslag of zorgtoeslag voor kinderen met een specifieke ondersteuningsbehoefte
PVS forfait (patiënten in coma thuis)
Financiële tegemoetkoming voor kankerpatiënten
- Kankerfonds (Kom op tegen kanker)
Er zijn nog altijd kankerpatiënten voor wie de zorgkosten problematisch zijn. Het Kankerfonds van Kom op tegen Kanker kan hen steun toekennen, op basis van criteria als gezinsinkomen, andere tussenkomsten, en de verhouding tussen minimale medische oplegkosten en inkomen.
Patiënten kunnen deze steun niet zelf aanvragen. Ze nemen hiervoor het best contact op met hun ziekenfonds, de sociale dienst van het ziekenhuis, het OCMW of Sociaal Huis, een dienst voor gezinszorg, een palliatieve dienst of een wijkgezondheidscentrum. De hulpverleners die daar werken, kunnen wel een aanvraag indienen op www.kankerfonds.be (enkel toegankelijk met wachtwoord).
- Riziv
- Tegemoetkoming in reiskosten voor oncologische behandelingen.
- €0,36/km heen en terug tussen je woonplaats en het ziekenhuis.
- Voor ouders van kinderen met kanker: max. €75/dag.
- Vanaf 1 april 2025: automatische betaling via je ziekenfonds.
Voordelen voor de naasten/mantelzorgers
1. Thematische verloven
Palliatief verlof
Elke werknemer uit de privé-sector en de openbare sector kan palliatief verlof opnemen (hoeft geen familie te zijn), zowel voltijds als deeltijds.
Palliatief verlof kan maximaal 3 maanden duren en begint met 1 maand die 2 keer verlengbaar is met een maand. Het palliatief verlof kan voltijds of deeltijds aangevraagd worden.
De aanvraag voor de onderbrekingsuitkering gebeurt met een aanvraagformulier en attest van de behandelende arts van de patiënt dat men voorlegt aan de RVA.
De maandelijkse forfaitaire uitkering is afhankelijk van voltijdse of deeltijdse onderbreking en van de leeftijd van de aanvrager.
Verlof voor mantelzorger
Verlof voor mantelzorg is van toepassing op:
- de werknemers uit de private sector en de contractuele personeelsleden van de publieke sector (dus personeelsleden met een arbeidsovereenkomst);
- de statutaire personeelsleden van de overheden van de gewesten en de gemeenschappen
- De reglementering van het verlof voor mantelzorg is niet automatisch van toepassing op statutaire personeelsleden van de deelstaten.
- Het bevoegde gewest of de bevoegde gemeenschap moet eerst het verlof voor mantelzorg in zijn of haar eigen reglementering opnemen. Na te vragen bij de overheid waarbij je werkt….
- het statutair personeel van de federale overheid en het personeel van de autonome overheidsbedrijven.
Voor mantelzorgverlof kan je je prestaties volledig of gedeeltelijk onderbreken om hulp of bijstand te geven aan een persoon die wegens zijn hoge leeftijd, gezondheidstoestand of zijn handicap kwetsbaar is en zich in een afhankelijkheidssituatie bevindt. Het moet niet noodzakelijk gaan om een familie- of gezinslid.
Om een verlof voor mantelzorg te kunnen genieten, moet je erkend zijn als mantelzorger van de persoon voor wie je dit verlof wil opnemen. Zie hieronder.
Het mantelzorgverlof voor een zorgvrager kan opgenomen worden:
- ofwel 3 maandenvoltijds;
- ofwel 6 maandenhalftijds of 1/5;
- ofwel een combinatie van beide vormen van vermindering;
- ofwel een combinatie van vermindering en volledige onderbreking
Ouderschapsverlof
Loopbaanonderbreking in kader van verlof voor medische bijstand
Volledige of gedeeltelijke loopbaanonderbreking is mogelijk voor werknemers uit de privé- of openbare sector, dit om de zorg op te nemen voor een zwaar ziek gezinslid of familielid.
Men kan dit aanvragen met een periode van minimum 1 maand tot 3 maanden, hetgeen, al dan niet opeenvolgend, kan verlengd worden tot maximum 12 maanden.
Hiervoor moet men een aanvraag indienen bij de werkgever en een aanvraag voor uitkering bij de RVA.
2. Vlaamse aanmoedigingspremie
De Vlaamse aanmoedigingspremie is een maandelijkse uitkering die je ontvangt bovenop de RVA-uitkering wanneer je tijdskrediet of thematisch verlof opneemt in de privésector of socialprofitsector.
3. Specifieke arbeidsonderbrekingen/verloven afhankelijk van jouw statuut of werkgever
Privésector: tijdskrediet met motief
Tijdskrediet met motief is een loopbaanonderbreking (voltijds, halftijds of 1/5) die kan aangevraagd worden door werknemers in de privé-sector. Dit kan onder andere om de zorg op te nemen voor je naasten. Hiervoor moet men een aanvraag indienen bij de werkgever en een aanvraag voor uitkering bij de RVA.
Voorwaarden voor het opnemen van tijdskrediet en voorwaarden voor uitkering (max 51 maanden) vind je op de website van de RVA.
Voor de openbare sector kan je ook op de website van de RVA terecht voor info (voorwaarden, uitkering) over de loopbaanonderbreking.
Vlaamse overheid: Vlaams zorgkrediet
https://www.vlaanderen.be/werken/verlof-en-tijdelijk-minder-werken/vlaams-zorgkrediet
Openbare sector (niet Vlaamse overheid): loopbaanonderbreking
Verlofmogelijkheid voor zelfstandigen die mantelzorger zijn
Als zelfstandige kan je in plaats van palliatief verlof mantelzorg aanvragen via de Rijksdienst voor Sociale verzekeringen der Zelfstandigen: maximum 12 maanden over ganse loopbaan (per aanvraag mogelijk voor 1 tot 6 maanden) bij gedeeltelijke of volledige onderbreking om te zorgen voor een kind met een beperking of een ernstig zieke naaste.
Komen in aanmerking:
- Je partner
- Een bloed- of aanverwant tot de tweede graad
- Een persoon die officieel op jouw adres woont
Vrijstellingen voor uitkeringsgerechtigde werkzoekenden die mantelzorger zijn
4. Mantelzorgstatuut
Bij je ziekenfonds kan je een officiële erkenning als mantelzorger aanvragen, het mantelzorgstatuut, ook wel mantelzorgattest of erkenningsattest genoemd.
Er zijn 2 types attesten: het algemeen erkenningsattest zonder sociaal voordeel en de erkenning met sociaal voordeel
Algemeen erkenningsattest
Dit is een algemene erkenning als mantelzorger. Er zijn geen voordelen aan verbonden. De erkenning blijft geldig zolang de mantelzorg duurt.
Je komt hiervoor in aanmerking als
- je voldoet aan de definitie van mantelzorger
- je rekening houdt met de noden en wensen van de zorgvrager;
- zowel jij als de zorgvrager in België verblijven;
- er ook minstens 1 professionele zorgverlener helpt in de zorg;
- je Belg bent of ingeschreven in het vreemdelingenregister.
Deze erkenning vraag je aan met een verklaring op eer bij het ziekenfonds van de mantelzorger. De verklaring op eer bekom je bij jouw ziekenfonds.
Erkenning met sociaal voordeel
Deze erkenning heb je nodig om mantelzorgverlof aan te vragen.
Voor de erkenning met sociaal voordeel gelden striktere voorwaarden, zowel voor de mantelzorger als voor de zorgvrager.
Voor de mantelzorger
- Je voldoet aan de definitie van mantelzorger (Wat is mantelzorg?).
- Je geeft minstens 50 uur per maand zorg en ondersteuning (of 600 uur per jaar).
- Je wordt bijgestaan door minstens 1 professionele zorgverlener.
- Je verblijft in België en bent Belg (of geregistreerd in het vreemdelingenregister).
Voor de zorgvrager
- Je verblijft in België.
- Je verblijft niet in een woonzorgcentrum, een voorziening voor personen met een handicap of een andere residentiële setting.
- Je zorgnood moet vastgesteld zijn en voldoen aan een aantal medische criteria. Alle informatie hierover krijg je bij je ziekenfonds.
5. Mantelzorgtoelage of de gemeentelijke mantelzorgpremie
Heel wat gemeenten steunen mantelzorgers in hun gemeente met een mantelzorgpremie.
Elke gemeente is vrij om een mantelzorgpremie in te voeren en bepaalt zelf de voorwaarden. Die voorwaarden lopen erg uiteen.
- Sommige gemeenten geven een premie als de zorgvrager inwoont, of als deze recht heeft op het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden, of vanaf een bepaalde leeftijd…
- Ook het bedrag bepaalt de gemeente zelf. Soms gaat het om een cheque in plaats van geld.
- Sommige gemeenten geven de premie aan de zorgvrager en niet aan de mantelzorger.
Voor de specifieke voorwaarden en om de premie aan te vragen, kan je terecht bij de sociale dienst van jouw gemeente, het OCMW of het Sociaal Huis.
6. Extra tussenkomsten
Sommige ziekenfondsen voorzien ook extra tussenkomsten, bijvoorbeeld voor gezinszorg en zorg op afstand.
INTERESSANTE LINKS
- Op de website van de Vlaamse overheid vind je de Rechtenverkenner: https://www.rechtenverkenner.be/wizard
- Expertisecentrum mantelzorgers: brochure Zorg jij voor iemand?
https://www.mantelzorgers.be/sites/default/files/Infobrochure%20mantelzorg%20druk.pdf
- RVA: Break@work
Je lichaam afstaan voor wetenschappelijk onderzoek verloopt via de universitaire diensten anatomie. Elke universiteit hanteert daarbij eigen – maar grotendeels gelijklopende – procedures. Neem contact op met de universiteit van je keuze voor meer informatie.
Op onderstaande pagina’s vind je een volledig overzicht van hoe de schenking in zijn werk gaat, wat er nadien met je lichaam gebeurt en hoe nabestaanden betrokken worden:
Podcast
Wil je meer weten over wat er met een lichaam gebeurt na een schenking aan de wetenschap? Dan is er een bijzonder waardevolle podcast, Stoffelijk, waarin een nabestaande haar persoonlijke ervaring deelt.
Zorgen voor iemand met een levensbedreigende aandoening vraagt veel energie en emotionele betrokkenheid. Naast waardevolle momenten van nabijheid en verbondenheid kan deze zorg ook zwaar wegen. Respijtzorg biedt tijdelijke ondersteuning, zodat mantelzorgers en naasten even kunnen uitrusten of ruimte krijgen voor zichzelf, terwijl hun naaste wordt omringd door veilige, warme en deskundige zorg.
In de palliatieve context richt respijtzorg zich niet alleen op de persoon die ziek is, maar ook nadrukkelijk op de ondersteuning van familie en naasten. Door mantelzorgers te ontlasten, helpt respijtzorg om de zorg vol te houden en draagt ze bij aan een rustige, waardige en gedragen laatste levensfase, vaak in een vertrouwde en huiselijke omgeving.
Goede respijtzorg vertrekt vanuit de concrete noden en wensen van zowel de persoon als zijn of haar mantelzorgers. Ze creëert praktische én emotionele ruimte, versterkt de draagkracht van naasten en waarborgt de continuïteit van zorg, tot en met een sereen en ondersteund levenseinde.
Momenteel is het aanbod aan respijtzorg nog versnipperd en niet altijd voldoende bekend. Voor gratis en persoonlijk advies kan men terecht bij de Dienst Maatschappelijk Werk van het ziekenfonds. In het kader van respijtzorg kan men een beroep doen op ondersteuning thuis of op opvang buitenshuis, afhankelijk van de noden en wensen van de persoon en zijn omgeving.
Ondersteuning thuis
Bij ondersteuning thuis blijft de persoon in de vertrouwde omgeving, terwijl extra zorg en begeleiding worden voorzien.
- Diensten voor gezinszorg bieden hulp bij het dagelijkse leven en kunnen ondersteuning bieden zowel overdag als ’s nachts.
- Diensten voor oppashulp zetten vrijwilligers in die nabijheid en toezicht kunnen bieden, eveneens overdag of ’s nachts.
Opvang buitenshuis
Bij opvang buitenshuis verblijft de persoon tijdelijk in een aangepaste voorziening waar zorg en ondersteuning centraal staan.
- Centra voor dagopvang of dagverzorging bieden een kleinschalige en veilige omgeving waar mensen die zorg nodig hebben overdag terechtkunnen.
- Dagcentra voor palliatieve zorg bieden personen met een levensbedreigende aandoening de mogelijkheid om enkele uren tot meerdere dagen per week zorg en ondersteuning te ontvangen.
- Centra voor kortverblijf bieden een tijdelijke en veilige omgeving waar personen de nodige zorg en ondersteuning krijgen wanneer thuiszorg tijdelijk wegvalt.
- Hospices zijn voorzieningen met een huiselijke en warme sfeer, gericht op personen met een ongeneeslijke aandoening en een beperkte levensverwachting.
- Zorghuizen bieden een tijdelijke thuisomgeving aan personen met kanker die nood hebben aan een adempauze.